Hepimiz sıkça deneyimleniyoruz; aydınlık bir odada oturuyorken biri aniden ışıkları söndürecek olursa odadaki eşyaları tekrar duyumsayıp algılamamız için belli bir sürenin tekrar geçmesi gerekiyor. Bu süre gözümüzün retina tabakasında bulunan ve farklı ışık miktarlarına duyarlı hücrelerin uyarılmışlık seviyelerindeki değişim için geçen zaman dilimini kapsıyor. Ancak gözümüzün tek adapte olduğu şey ışık değil elbette. Farklı hızlara, dokulara hatta yüzlere bile adapte oluyoruz. Örneğin bilgisayarda sürekli araba yarışı oynadığımızı düşünelim, dışarıya çıktığımızda arabaları olduğundan çok daha yavaş hareket ediyor olarak algılarız. Ya da karmaşık bir dokuya uzun süre maruz kaldıktan sonra baktığımız başka bir doku bize oldukça basit gelebilir. Normal şartlarda o dokuyu bu şekilde yorumlamayacağımız halde. Her ne kadar farklı adaptasyonların altında farklı fiziksel, fizyolojik ve psikolojik mekanizmalar yatsada; ortak olan en önemli nokta enerji ve sinir sistemizin kısıtlı olduğu. Bu nedenle uzun süre aynı uyarana maruz kalan dokular, zamanla uyarana daha az yanıt vermeye başlıyor.
Adaptasyon ise daha çok fizyolojik işlevlerimize fayda sağlıyor. Adaptasyon, ortama hakim olan ortalama uyaran şiddeti ve civarındaki derecelerde iki farklı uyaran arasında ayrım yapmayı kolaylaştırıyor. Örneğin, karanlık bir odada iki loş nokta arasındaki farkı ayırt etmemiz daha önemli olduğundan, sistemimiz kendini ona göre ayarlıyor. Bu durumda iki farklı nokta arasındaki farkı anlayabilmemizse, aydınlık bir ortama göre zorlaşıyor. Peki, bu işleyişin bize en büyük yararı ne olabilir. Elbette ki her ortamda zıtlıkları çabukça belirleyebilmemiz. Çünkü yaşamda kalabilmek adına bizim için önemli olan gerçek dünyayı olduğu gibi algılamaktan çok, değişimleri olduğundan hızlı fark etmek. Adaptasyonsa, geniş ölçeklerde bu değişimleri fark etmemizi kolaylaştırıyor. Diğer bir deyişle evrimin önemli basamaklarından birini oluşturuyor.
Görsel Sistem ve Adaptasyon
Kaynaklar: Adaptation of the visual system - A. L. Byzov and L. P. Kuznetsova
http://neuralcorrelate.com/martinez-conde_et_al_nrn_2004.pdf
Britannica Ansiklopedisi
Adaptasyon ise daha çok fizyolojik işlevlerimize fayda sağlıyor. Adaptasyon, ortama hakim olan ortalama uyaran şiddeti ve civarındaki derecelerde iki farklı uyaran arasında ayrım yapmayı kolaylaştırıyor. Örneğin, karanlık bir odada iki loş nokta arasındaki farkı ayırt etmemiz daha önemli olduğundan, sistemimiz kendini ona göre ayarlıyor. Bu durumda iki farklı nokta arasındaki farkı anlayabilmemizse, aydınlık bir ortama göre zorlaşıyor. Peki, bu işleyişin bize en büyük yararı ne olabilir. Elbette ki her ortamda zıtlıkları çabukça belirleyebilmemiz. Çünkü yaşamda kalabilmek adına bizim için önemli olan gerçek dünyayı olduğu gibi algılamaktan çok, değişimleri olduğundan hızlı fark etmek. Adaptasyonsa, geniş ölçeklerde bu değişimleri fark etmemizi kolaylaştırıyor. Diğer bir deyişle evrimin önemli basamaklarından birini oluşturuyor.
Görsel Sistem ve Adaptasyon
Kaynaklar: Adaptation of the visual system - A. L. Byzov and L. P. Kuznetsova
http://neuralcorrelate.com/martinez-conde_et_al_nrn_2004.pdf
Britannica Ansiklopedisi
